28.7.18

Een gedicht van Hieronymus van Alphen, om kinderen te leren niet bang te zijn voor overleden mensen.

Het lijk

Mijn lieve kinders, schrikt tog niet,
Wanneer gij dode menschen ziet;
 
Zoudt gij voor lijken beven?
Kom hier: deez bleke koude man,
Die voelen, zien, noch horen kan,
 
Houdt nu niet op te leven.
 
Hij denkt en werkt – ja meer dan gij;
Maar met geen ligchaam zo als wij.

  De ziel is weg van de aarde.
Die God, dien hij hier heeft gevreesd,
Is bij hem in zijn dood geweest;

  En houdt dit lijk in waarde.
 
Al is de ziel van ’t ligchaam af,
Al daalt het lijk in ’t donker graf,

  Dat moet u niet doen ijzen.
Gelooft het tog, de goede God
Zal zelfs dit lelijk overschot

  Veel schooner doen verrijzen.
 

Ach, lieve kinders! zegt dan niet;
Wat is dat sterven een verdriet!

  Mogt ik maar altoos leven!
Wanneer ge God bemint en dient,
Dan voert de dood u, als een vriend,

  In ’t eeuwig zalig leven.
 
En komt dan eens de jongste dag,
Dan zal het ligchaam, dat daar lag,

  Zig levend weêr vertoonen.
Dan voeren de Engelen van beneên
U zingend naar den Hemel heên,

  Om eeuwig daar te woonen.
 
Mijn lieve kinders schrikt dan niet,
Wanneer gij doode menschen ziet;

  Zoudt gij voor lijken beven?
Zegt liever vrolijk – deze man,
Die hier niet zien of hooren kan,

  Mag in den hemel leven.

20.1.18

Een gedicht van Henry King (1592-1669).

 

 Sic Vita


Like to the falling of a Starre;
Or as the flights of Eagles are;
Or like the fresh springs gawdy hew;
Or silver drops of morning dew;
Or like a wind that chafes the flood;
Or bubbles which on water stood;
Even such is man, whose borrow’d light
Is streight call’d in, and paid to night.

The Wind blowes out; The Bubble dies;
The Spring entomb’d in Autumn lies;
The Dew dries up; the Starre is shot;
The Flight is past; and Man forgot.

23.12.17

Hondenmijmering
Dan – wie is hij, die ginds, van elk vergeten,
In mijmering verloren, neêrgezeten,
De stilte smaakt der zwijgende natuur?
ten kate

Sakkerloot! hoe jeukt mijn maag!
In geen zes kwartier gegeten.
Schrale tijden. Vlooienbeten.
Kwade jongens. Beestenplaag.
Altijd vasten. Duivelsch mager.
Menschenvriendschap. Fricassé.
Beenen. Longen. Jan de slager.
Morgen hal-dag : vrij entrée.
Jachttijd : dikke Dries de jager. . . .
Kwispelstaart ik wel gedwee?
Blaffen. Bijten. Knorren. Knagen.
Smachtverlangen. Minneplagen.
Bruine Fanny, geele Mop!
Zeven weken : hondendagen :
Houten hok en halsbandstrop.
Hette. Dolheid. Watersloot. . . .
Diender . . . als een pier zoo dood!

J.J.L. ten Kate (1819-1889)

19.12.17

Een gedicht van Guido Gozzano

 

L’amica di nonna Speranza

28 giugno 1850
« ... alla sua Speranza
la sua Carlotta... »
(dall’album: dedica d’una fotografia)
I
Loreto impagliato ed il busto d’Alfieri, di Napoleone
i fiori in cornice (le buone cose di pessimo gusto),

il caminetto un po’ tetro, le scatole senza confetti,
i frutti di marmo protetti dalle campane di vetro,

un qualche raro balocco, gli scrigni fatti di valve,
gli oggetti col monito salve, ricordo, le noci di cocco,

Venezia ritratta a musaici, gli acquarelli un po’ scialbi,
le stampe, i cofani, gli albi dipinti d’anemoni arcaici,

le tele di Massimo d’Azeglio, le miniature,
i dagherrottipi: figure sognanti in perplessità,

il gran lampadario vetusto che pende a mezzo il salone
e immilla nel quarzo le buone cose di pessimo gusto,

il cùcu dell’ore che canta, le sedie parate a damasco
chèrmisi... rinasco, rinasco del mille ottocento cinquanta!


II
I fratellini alla sala quest’oggi non possono accedere
che cauti (hanno tolte le federe ai mobili. È giorno di gala).

Ma quelli v’irrompono in frotta. È giunta, è giunta in vacanza
la grande sorella Speranza con la compagna Carlotta!

Ha diciassett’anni la Nonna! Carlotta quasi lo stesso:
da poco hanno avuto il permesso d’aggiungere un cerchio alla gonna,

il cerchio ampissimo increspa la gonna a rose turchine .
Piú snella da la crinoline emerge la vita di vespa.

Entrambe hanno uno scialle ad arance a fiori a uccelli a ghirlande;
divisi i capelli in due bande scendenti a mezzo le guancie.

Han fatto l’esame piú egregio di tutta la classe. Che affanno
passato terribile! Hanno lasciato per sempre il collegio.

Silenzio, bambini! Le amiche – bambini, fate pian piano! –
le amiche provano al piano un fascio di musiche antiche.

Motivi un poco artefatti nel secentesimo fronzuto
di Arcangelo del Leúto e d’Alessandro Scarlatti.

Innamorati dispersi, gementi il core e l’augello
languori del Giordanello in dolci bruttissimi versi:

. . . . . . . . . . . . .
... caro mio ben
credimi almen!
senza di te
languisce il cor!
Il tuo fedel
sospira ognor,
cessa crudel
tanto rigor!
. . . . . . . . . . . . .
Carlotta canta. Speranza suona. Dolce e fiorita
si schiude alla breve romanza di mille promesse la vita.

O musica! Lieve sussurro! E già nell’animo ascoso
d’ognuna sorride lo sposo promesso: il Principe Azzurro,

lo sposo dei sogni sognati... O margherite in collegio
sfogliate per sortilegio sui teneri versi del Prati!


III
Giungeva lo Zio. signore virtuoso, di molto riguardo,
ligio al passato, al Lombardo-Veneto, all’Imperatore;

giungeva la Zia, ben degna consorte, molto dabbene,
ligia al passato, sebbene amante del Re di Sardegna...

« Baciate la mano alli Zii! » – dicevano il Babbo el la Mamma,
e alzavano il volto di fiamma ai piccolini restii.

« E questa è l’amica in vacanza: madamigella Carlotta
Capenna: l’alunna piú dotta, l’amica piú cara a Speranza ».

« Ma bene... ma bene... ma bene... » – diceva gesuitico e tardo
lo Zio di molto riguardo – « ma bene... ma bene... ma bene...

Capenna? Conobbi un Arturo Capenna... Capenna... Capenna...
Sicuro! Alla Corte di Vienna! Sicuro... sicuro... sicuro... »

« Gradiscono un po’ di moscato? » « Signora Sorella magari... »
E con un sorriso pacato sedevano in bei conversari.

« ...ma la Brambilla non seppe... » – È pingue già per l’Ernani...
« La Scala non ha piú soprani... » – « Che vena quel Verdi... Giuseppe »

« ...nel Marzo avremo un lavoro alla Fenice, m’han detto,
nuovissimo: il Rigoletto. Si parla d’un capolavoro ».

« ...Azzurri si portano o grigi? » – « E questi orecchini? Che bei
rubini! E questi cammei... » – « la gran novità di Parigi... »

« ...Radetzky? Ma che? L’armistizio... la pace, la pace che regna »
« ...quel giovine Re di Sardegna è uomo di molto giudizio! »

« È certo uno spirito insonne, e forte e vigile e scaltro... »
« È bello? » – « Non bello: tutt’altro ». – « Gli piacciono molto le donne... »

« Speranza! » (chinavansi piano, in tono un po’ sibillino)
« Carlotta! Scendete in giardino: andate a giocare al volano! »

Allora le amiche serene lasciavano con un perfetto
inchino di molto rispetto gli Zii molto dabbene.


IV
Oimè! che giocando un volano, troppo respinto all’assalto,
non piú ridiscese dall’alto dei rami d’un ippocastano!

S’inchinano sui balaustri le amiche e guardano il lago
sognando l’amore presago nei loro bei sogni trilustri.

« Ah! se tu vedessi che bei denti! » – « Quant’anni?... » – « Ventotto ».
« Poeta? » – « Frequenta il salotto della contessa Maffei! »

Non vuole morire, non langue il giorno. S’accende piú ancora
di porpora: come un’aurora stigmatizzata di sangue;

si spenge infine, ma lento. I monti s’abbrunano in coro:
il Sole si sveste dell’oro, la Luna si veste d’argento.

Romantica Luna fra un nimbo leggiero, che baci le chiome
dei pioppi, arcata siccome un sopracciglio di bimbo,

il sogno di tutto un passato nella tua curva s’accampa:
non sorta sei da una stampa del Novelliere Illustrato?

Vedesti le case deserte di Parisina la bella?
Non forse non forse sei quella amata dal giovine Werther?

« ...mah! Sogni di là da venire! » – « Il Lago s’è fatto piú denso
di stelle » – « ...che pensi? » – « Non penso. » – « ...Ti piacerebbe morire? »

« Sí! » – « Pare che il cielo riveli piú stelle nell’acqua e piú lustri.
Inchínati sui balaustri: sognamo cosí, tra due cieli... »

« Son come sospesa! Mi libro nell’alto... » – « Conosce Mazzini... »
– « E l’ami?... » – « Che versi divini! » – « Fu lui a donarmi quel libro,

ricordi? che narra siccome, amando senza fortuna,
un tale si uccida per una, per una che aveva il mio nome ».


V
Carlotta! nome non fine, ma dolce che come l’essenze
resusciti le diligenze, lo scialle, la crinoline...

Amica di Nonna, conosco le aiole per ove leggesti
i casi di Jacopo mesti nel tenero libro del Foscolo.

Ti fisso nell’albo con tanta tristezza, ov’è di tuo pugno
la data: ventotto di giugno del mille ottocentocinquanta.

Stai come rapita in un cantico: lo sguardo al cielo profondo
e l’indice al labbro, secondo l’atteggiamento romantico.

Quel giorno – malinconia – vestivi un abito rosa,
per farti – novissima cosa! – ritrarre in fotografia...

Ma te non rivedo nel fiore, amica di Nonna! Ove sei
o sola che, forse, potrei amare, amare d’amore?

Guido Gozzano (1883-1916)

17.11.16

Mientras por competir
























Tachtig jaren lang bestreden Spanje en de opkomende Nederlanden elkaar. Juist in die tijd beleefden beide landen hun Gouden Eeuw. In Spanje zien we in de schilderkunst El Greco en Velazquez; in het proza natuurlijk vooral Cervantes. In de poëzie zijn in de zeventiende eeuw de twee grootste figuren de rivalen Quevedo en Gongora. Zij vertegenwoordigen twee stromingen in de Spaanse barokpoëzie: Quevedo het conceptismo, dat gekenmerkt wordt door vaart, directheid, een eenvoudige uitdrukkingsvorm, scherpe metaforen en woordspel, waardoor meerdere betekenissen helder, subtiel en nauwkeurig kunnen worden overgebracht; aan de andere kant Gongora het culteranismo, dat juist gekenmerkt wordt door nadrukkelijkheid, ingewikkelde zinsbouw, meervoudige en complexe metaforen - stijlkenmerken die meestal samengaan met een conventionele inhoud.
Als ik op de Nederlandse vertalingen afga, dan lijkt het erop dat Quevedo hier het meest gewaardeerd wordt. Reden te meer om nu een gedicht van Gongora (Luis de Góngora y Argote) te plaatsen. Het gaat om een titelloos sonnet dat inderdaad een conventioneel thema behandelt: een aansporing aan een jonge vrouw om van haar aantrekkelijkheden te genieten zolang het kan. Gongora maakt er het grimmigste pluk-de-daggedicht van dat ik ken.
De Spaanse tekst wordt gevolgd door de Nederlandse vertaling van Erik Coenen; voor de aardigheid geef ik daarna de Italiaanse vertaling van Giuseppe Ungaretti.
-
Mientras por competir con tu cabello
oro bruñido al sol relumbra en vano,
mientras con menosprecio en medio el llano
mira tu blanca frente el lilio bello,
entras a cada labio, por cogello,
siguen más ojos que al clavel temprano,
y mientras triunfa con desdén lozano
del luciente cristal tu gentil cuello,
goza cuello, cabello, labio y frente,
antes que lo que fue en tu edad dorada
oro, lilio, clavel, cristal luciente,
no sólo en plata o víola troncada
se vuelva, mas tú y ello juntamente
en tierra, en humo, en polvo, en sombra, en nada.
-
Zolang in mededinging met uw haren
zelfs blinkend goud zich tevergeefs vermoeit,
zolang de lelie die in dalen bloeit
uw blanke voorhoofd niet kan evenaren,
zolang de blik blijft hangen aan uw lippen
en neerkijkt op de prille anjelier,
slang in jeugd en helderheid en zwier
vloeibaar kristal niet aan uw hals kan tippen,
geniet van haren, voorhoofd, mond en hals,
eer niet alleen wat nu de aanblik biedt
van lelie, anjelier, goud en kristal,
tot zilver en gebroken paars verschiet,
maar met dit alles u verkwijnen zal
tot as, tot rook, tot stof, tot schim, tot niets.
-
Finché dei tuoi capelli emulo vano,
Vada splendendo oro brunito al Sole,
Finché negletto la tua fronte bianca
In mezzo al piano ammiri il giglio bello,
Finché per coglierlo gli sguardi inseguano
Più il labbro tuo che il primulo garofano,
Finché più dell’avorio, in allegria
Sdegnosa luca il tuo gentile collo,
La bocca, e chioma e collo e fronte godi,
Prima che quanto fu in età dorata,
Oro, garofano, cristallo e giglio
Non in troncata viola solo o argento,
Ma si volga, con essi tu confusa,
In terra, fumo, polvere, ombra, niente.
-

11.11.16

Call for the robin red breast and the wren.





John Webster was een jongere tijdgenoot van Shakespeare. Hij heeft meegewerkt aan diverse toneelstukken (vaak werden die in die tijd door een aantal schrijvers gezamenlijk geschreven) en een drietal geheel zelf geschreven: The White Devil, The Duchess of Malfi en The Devil's Law-Case. De eerste twee gelden als duistere tragedies, de laatste is een tragi-komedie.
In The White Devil zingt een van de personages een lied dat haar grootmoeder zong, wanneer ze de klok voor een uitvaart hoorde luiden:

Call for the robin red breast and the wren,
Since o'er shady graves they hover,
And with leaves and flow'rs do cover
The friendless bodies of unburied men.
Call unto his funeral dole
The ant, the field-mouse, and the mole
To rear him hillocks, that shall keep him warm
And (when gay tombs are robb'd) sustain no harm,
But keep the wolf far thence: that's foe to men,
For with his nails he'll dig them up again.

6.11.16

Les roses de Saadi

Marceline Desbordes-Valmore (1786-1859) was een Franse dichteres. Ik heb de indruk dat ze in Nederland niet erg bekend is; er is bv. geen Nederlands Wikipedia-artikel over haar.

Les roses de Saadi
 
J’ai voulu ce matin te rapporter des roses ;
Mais j’en avais tant pris dans mes ceintures closes
Que les nœuds trop serrés n’ont pu les contenir. 


Les nœuds ont éclaté. Les roses envolées
Dans le vent, à la mer s’en sont toutes allées.
Elles ont suivi l’eau pour ne plus revenir.

La vague en a paru rouge et comme enflammée.
Ce soir, ma robe encore en est tout embaumée...
Respires-en sur moi l’odorant souvenir.
 
Het gedicht gaat terug op de Golestaan (De rozentuin) van de 13-eeuwse mystieke Perzische dichter Saadi. In het voorwoord van dit werk komt de volgende passage voor (in de vertaling van J.T.P. de Bruijn): Een mysticus had het hoofd gebogen in meditatie en was ondergegaan in een zee van onthullingen. Toen hij terugkwam uit zijn diepe concentratie, vroeg een van zijn vrienden opgewekt: “Wat heb je voor ons als geschenk meegenomen uit de tuin die je hebt bezocht?” Hij zei: “Ik was van plan, wanneer ik bij de rozenstruik zou komen, de schoot van mijn kleed te vullen met een geschenk voor mijn makkers. Toen ik die plek bereikte, maakte de geur van rozen mij zo dronken dat de zoom uit mijn handen gleed.”
Het is duidelijk dat het begin van Les roses de Saadi gebaseerd is op het antwoord van de mysticus; met één belangrijk verschil: de mysticus wordt bedwelmd, dronken, door de geur. De passage bij Saadi geeft aan dat de mystieke ervaring vervoerend maar onzegbaar is, niet in woorden kan worden gevat. Een gedachte die in de mystieke literatuur over heel de wereld steeds weer terugkeert.
Bij Marceline Desbordes is er geen sprake van mystieke ervaring en dronkenschap. De ik-figuur uit haar gedicht heeft eenvoudigweg te veel rozen in haar centuur gebonden, die ze daardoor niet heeft kunnen houden. Dan komt er nog een hele uitwerking, met dat prachtige beeld van de roodgekleurde, in brand staande zee. Aan het slot komt dan ook bij haar de geur van de rozen; die is dan niet dronkenmakend, maar roept de herinnering op.

De passage van Saadi heeft ook in de Nederlandse poëzie zijn sporen nagelaten. J.H. Leopold plaatste een vertaling ervan in zijn bundel Oostersch, verzen naar Perzische en Arabische dichters, uit 1924.

Wat brengt gij mede uit de looverlanen
des mijmerens, uit de ontloken pracht
van uw extase en de opgegane
hemelsche bloei, wat hebt gij meegebracht?-


Ik had met rozen, met een rooden buit
van geurenden gevuld mijn tabberdslippen,
maar zoo bedwelmend ademden zij uit:
ik liet de zoomen uit mijn handen glippen.

5.11.16

Alkman

Een fragment van Alkman, de Griekse lyrische dichter uit de zevende eeuw voor Christus. Gevolgd door de Nederlandse vertaling van Paul Claes.

Εὕδουσι δʹ ὀρέων κορυφαί τε καὶ φάραγγες
πρώονές τε καὶ χαράδραι
φῦλά τʹ ἑρπέτʹ ὅσα τρέφει μέλαινα γαῖα
θῆρές τʹ ὀρεσκῴοι καὶ γένος μελισσᾶν
καὶ κνώδαλʹ ἐν βένθεσσι πορφυρέας ἁλός·
εὕδουσι δʹ οἰωνῶν φῦλα τανυπτερύγων. 


Nu slapen de bergtoppen en de ravijnen,
de kapen en de kloven,
al wat kruipt op de donkere aarde,
het wild in de bergen en de bijenzwermen,
het gedierte in de diepten van de brandende zee.
Nu slapen alle vogels met wijde wiekslag.

4.11.16

Friedrich von Logau

Friedrich von Logau was een 17e-eeuwse duitse dichter van verarmde adel. Hij heeft meer dan drieduizend epigrammen geschreven ("Sinngedichte" noemde hij ze) waaronder het volgende over wat afgedankte soldaten uit de oorlog meebrengen. Het is uit de tijd dat Duitsland te lijden had onder de Dertigjarige Oorlog.

Abgedankte Soldaten

Würmer im Gewissen,
Kleider wohl zerrissen,
wohlbenarbte Leiber,
wohlgebrauchte Weiber,
ungewisse Kinder,
weder Pferd noch Rinder,
nimmer Brot im Sacke,
nimmer Geld im Packe
haben mitgenummen,
die vom Kriege kummen.
Wer dann hat die Beute?
Eitel fremde Leute.

Gilgamesj

Een beeld van de kortstondigheid van het menselijk leven, uit het Gilgamesj-epos, de standaardversie (ong. 1100 voor Christus), tablet X, regels 313-315.
In de vertaling van Herman Vanstiphout:

Een libelle zweeft over het water;
Haar aanschijn weerspiegelt even de zon —
En dan is er plotseling niets meer.

26.8.05

Le Préambule des innombrables

Site over zestiende-eeuwse franse poëzie: Peletier, Philieul, Des Autels, Gadou, La Taille, Du Tronchet, Le Loyer en vele andere, hier nauwelijks bekende dichters. Een Fundgrube!

http://www.preambule.net/

30.5.05

Nox Oculis

Een mooie collectie "L'astronomie et la poésie":
http://pages.infinit.net/noxoculi/poesie.html
Honderden gedichten in het Frans en het Engels.

2.5.05

What is this life

Gisteren heb ik op de boekenmarkt in Middelburg o.a. Yeats' Oxford Book of Modern Verse, 1892-1935, gekocht.
Daarin vond ik een gedicht van William Henry Davies, waarom ik zo'n vijftig jaar geleden enorm moest lachen wanneer onze lerares Engels (de Miss geheten) het op gedragen toon voorlas, wat ze in mijn herinnering vrij vaak deed.

Leisure

What is this life if, full of care,
We have no time to stand and stare.

No time to stand beneath the boughs
And stare as long as sheep or cows.

No time to see, when woods we pass,
Where squirrels hide their nuts in grass.

No time to see, in broad daylight,
Streams full of stars, like skies at night.

No time to turn at Beauty's glance,
And watch her feet, how they can dance.

No time to wait till her mouth can
Enrich that smile her eyes began.

A poor life this if, full of care,
We have no time to stand and stare.

13.4.05

Kopland

Gisteren werd Rutger Kopland in de Zeeuwse Bibliotheek geïnterviewd. Hij las bij die gelegenheid heel wat gedichten voor. Verreweg het beste was:

Aan het roer dien avond stond het hart
en scheepte maan en bossen bij zich in
en zeilend over spiegeling
van al wat het geleden had
voer het met wind en schemering
om boeg en tuig voorbij de laatste stad.
 
 

8.3.05

Eerste en tweede gedicht

Inmiddels is de nieuwe bundel van Pfeijffer verschenen. Zestien lange gedichten (samen over de 130 pagina's), waaronder dat over toto merumeni, 'een ware held van deze tijd'. Ik ga dat niet helemaal overtypen, maar wel geef ik hier de twee gedichten die toto binnen het gedicht bedenkt.
Het eerste:

  voor mij is het iets
  van dat ik iets heb van dat
  er ergens iets is

  dan heb ik zoiets
  van hallo maar wacht even
  ik voel dat gewoon

En het tweede:

  soms denk ik weleens
  iets maar dan heb ik gelijk
  iets van wie ben ik

  maar toch voel ik dat
  gewoon zo dat het iets is
  van dat er iets is

  

20.2.05

Heautontimoroumenos

Deze week interviewde Ruben van Gogh in de Zeeuwse Bibliotheek Ilja Leonard Pfeijffer. Deze las daarbij verschillende gedichten voor, waaronder enkele uit zijn binnenkort te verschijnen bundel In de naam van de hond. Een daarvan ging over een held van onze tijd, genaamd Totò Merùmeni. De naam is ontleend aan een gedicht uit 1911 van de Italiaanse dichter Guido Gozzano; verder heeft het gedicht van Pfeijffer niets gemeen met dat van Gozzano. Voor de aardigheid plaats ik hier toch het Italiaanse gedicht.

Totò Merùmeni

I
Col suo giardino incolto, le sale vaste, i bei
balconi secentisti guarniti di verzura,
la villa sembra tolta da certi versi miei,
sembra la villa-tipo, del Libro di Lettura...

Pensa migliori giorni la villa triste, pensa
gaie brigate sotto gli alberi centenari,
banchetti illustri nella sala da pranzo immensa
e danze nel salone spoglio da gli antiquari.
Ma dove in altri tempi giungeva Casa Ansaldo,
Casa Rattazzi, Casa d'Azeglio, Casa Oddone,
s'arresta un'automobile fremendo e sobbalzando,
villosi forestieri picchiano la gorgòne.

S'ode un latrato e un passo, si schiude cautamente
la porta... In quel silenzio di chiostro e di caserma
vive Totò Merùmeni con una madre inferma,
una prozia canuta ed uno zio demente.

II
Totò ha venticinque anni, tempra sdegnosa,
molta cultura e gusto in opere d'inchiostro,
scarso cervello, scarsa morale, spaventosa
chiaroveggenza: è il vero figlio del tempo nostro.

Non ricco, giunta l'ora di "vender parolette"
(il suo Petrarca!...) e farsi baratto o gazzettiere,
Totò scelse l'esilio. E in libertà riflette
ai suoi trascorsi che sarà bello tacere,
Non è cattivo. Manda soccorso di danaro
al povero, all'amico un cesto di primizie;
non è cattivo. A lui ricorre lo scolaro
pel tema, l'emigrante per le commendatizie.

Gelido, consapevole di sé e dei suoi torti,
non è cattivo. È il buono che derideva il Nietzsche
"...in verità derido l'inetto che si dice
buono, perché non ha l'ugne abbastanza forti..."

Dopo lo studio grave, scende in giardino, gioca
coi suoi dolci compagni sull'erba che l'invita;
i suoi compagni sono: una ghiandaia rôca,
un micio, una bertuccia che ha nome Makakita...

III
La Vita si ritolse tutte le sue promesse.
Egli sognò per anni l'Amore che non venne,
sognò pel suo martirio attrici e principesse
ed oggi ha per amante la cuoca diciottenne.

Quando la casa dorme, la giovinetta scalza,
fresca come una prugna al gelo mattutino,
giunge nella sua stanza, lo bacia in bocca, balza
su lui che la possiede, beato e resupino...

IV
Totò non può sentire. Un lento male indomo
inaridì le fonti prime del sentimento;
l'analisi e il sofisma fecero di quest'uomo
ciò che le fiamme fanno d'un edificio al vento.

Ma come le ruine che già seppero il fuoco
esprimono i giaggioli dai bei vividi fiori,
quell'anima riarsa esprime a poco a poco
una fiorita d'esili versi consolatori...

V
Così Totò Merùmeni, dopo tristi vicende,
quasi è felice. Alterna l'indagine e la rima.
Chiuso in se stesso, medita, s'accresce, esplora, intende
la vita dello Spirito che non intese prima.

Perché la voce è poca, e l'arte prediletta
immensa, perché il Tempo - mentre ch'io parlo! - va,
Totò opra in disparte, sorride, e meglio aspetta.
E vive. Un giorno è nato. Un giorno morirà.

In de uitgave die ik van dit gedicht heb, gaat het vergezeld van 38 voetnoten (Italianen zijn gedreven uitleggers). De eerste daarvan leert me dat de naam Totò Merùmeni een ironische vervorming is van de titel van Terentius' komedie Heautontimorumenos (De zelfkweller), maar dat hier veeleer verwezen wordt naar Baudelaires L'Héautontimorouménos, uit de Fleurs du mal.

Overigens, kopen die nieuwe bundel van Pfeijffer! De gedichten die hij eruit voorlas, maakten grote indruk.

12.2.05

Metamorphosen

Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Atalanta Pers in Baarn verscheen de uitgave Overgangen. Vanochtend kocht ik exemplaar nummer 127 (van 175). Prachtig vormgegeven boek, waarvoor 31 dichters - van Maarten Asscher tot Leo Vroman - gedichten bij figuren uit Metamorphosen van Ovidius hebben geschreven.
Meer informatie bij Atalanta Pers:

http://www.atalantapers.nl/25_jaar.htm

31.1.05

Nobelprijzen 3

In 1904 was weer een dichter, Frédéric Mistral, aan de beurt al moest deze de prijs delen met de Spaanse toneelschrijver José Echegaray y Eizaguirre. Mistral was een van de voormannen van de Provençaalse beweging.
In Mark Van Dorens Anthology of World Poetry uit 1928 vond ik Engelse vertalingen van drie van zijn gedichten; hier volgt er een:

The leaf-picking

Sing, magnarello, merrily,
   As the green leaves you gather!
In their third sleep the silk-worms lie,
   And lovely is the weather.
Like brown bees that in open glades
   From rosemary gather honey,
The mulberry-trees swarm full of maids,
   Glad as the air is sunny!

Sing, magnarello, merrily,
   The green leaves are piling!
Two comely children sit on high,
   Amid the foliage, smiling.
Sing, magnarello, loud and oft:
   Your merry labor hasten.
The guileless pair who laugh aloft
   Are learning love's first lesson.

Sing, magnarello, merrily,
   As the green leaves you gather!
The sun of May is riding higher,
   And ardent is the weather.

Sing, magnarello, heap your leaves,
   While sunny is the weather!
He comes to aid her when she grieves:
   The two are now together.

(Vertaald door Harriet Waters Preston.)

28.1.05

Gedichtendag

Gedichtendag en dichter des vaderlands geheel onopgemerkt voorbij laten gaan.

16.1.05

Nobelprijzen 2

Nadat in 1902 de Nobelprijs was verleend aan de historicus Mommsen, ging die van 1903 weer naar een literaire schrijver, de Noor Bjørnstjerne Bjørnson.
Bjørnson was een productief schrijver van toneelstukken, romans, vertellingen en gedichten.
Er is wel wat werk van hem in het Nederlands vertaald, maar ik weet niet of daar ook gedichten onder zijn.

Hij is onder andere de dichter van het Noorse volkslied:

Ja vi elsker dette landet

Ja, vi elsker dette landet,
som det stiger frem,
furet, værbitt over vannet,
med de tusen hjem.
Elsker, elsker det og tenker
På vår far og mor
Og den saganatt som senker
drømmer på vår jord.

Dette landet Harald berget
med sin kjemperad,
dette landet Håkon verget
medens Øyvind kvad;
Olav på det landet malte
korset med sitt blod,
fra dets høye Sverre talte
Roma midt imot.

Bøndene sine økser brynte
hvor en hær dro frem,
Tordenskiold langs kysten lynte,
så det lystes hjem.
Kvinner selv stod opp og strede
som de vare menn;
andre kunne bare grede,
men det kom igjen!

Visstnok var vi ikke mange,
men vi strakk dog til,
da vi prøvdes noen gange,
og det stod på spill;
ti vi heller landet brente
enn det kom til fall;
husker bare hva som hendte
ned på Fredrikshald!

Hårde tider har vi døyet,
ble til sist forstøtt;
men i verste nød blåøyet
frihet ble oss født.
Det gav faderkraft å bære
hungersnød og krig,
det gav døden selv sin ære -
og det gav forlik.

Fienden sitt våpen kastet,
opp visiret for,
vi med undren mot ham hastet,
ti han var vår bror.
Drevne frem på stand av skammen
gikk vi søderpå;
nu vi står tre brødre sammen,
og skal sådan stå!

Norske mann i hus og hytte,
takk din store Gud!
Landet ville han beskytte,
skjønt det mørkt så ut.
Alt hva fedrene har kjempet,
mødrene har grett,
har den Herre stille lempet
så vi vant vår rett.

Ja, vi elsker dette landet,
som det stiger frem,
furet, værbitt over vannet,
med de tusen hjem.
Og som fedres kamp har hevet
det av nød og seir,
også vi, når det blir krevet,
for dets fred slår leir.

Wie geïnteresseerd is, kan veel, veel meer vinden op:

http://www.dokpro.uio.no/litteratur/bjoernson/